მშვიდობით, ვალია!

03.08.26Eka Kevanishvili

რა უნდა სამგლოვიარო თაიგულებს მავთულხლართებზე?

სად მიდის ხალხი ასე ფრთხილი ნაბიჯებით, პოლიციის მკაცრი კონტროლის ქვეშ და მათი თანხლებით, ამ მავთულხლართების გადავლით?

და ეს ხალხი ვინღაა, ამ პირობით საზღვარს ვერ კვეთს და ყვავილებს იქვე ტოვებს?

ვის ემშვიდობებიან? და აქედან ძალიან ახლოს, თვალის დასანახი მანძილიდან ვინ უთვალთვალებს ამ სცენას?

ეს ოკუპირებული ხურვალეთია – ქართული სოფელი, რომელიც რუსეთ-საქართველოს 2008 წლის ომის შემდეგ ორად გაყვეს.

ახლა სწორედ ამ სოფლის ოკუპირებულ ნაწილში დარჩენილ ბოლო მცხოვრებს, ბოლო ქართველს, 90 წლის ვალია ვანიშვილს კრძალავენ. ჭირისუფლები „ქართულ მხარეს“ იკრიბებიან.

ყვავილებიც მისია. და ეს დამშვიდობებაც – შორიდან. რადგან მის კუბოსთან მხოლოდ რამდენიმე ახლო ნათესავს მიუშვებენ.

მოთვალთვალეები – რუსი მესაზღვრეები არიან.

ვალიამ, თავისი ქმრის, დათა ვალიშვილის ანდერძი პირნათლად შეასრულა. იქაურობა არ დატოვა. აქეთა საქართველოს – ამ მავთულხლართების მიღმიდან კონტრაქტებოდა.

„სახლი არ დატოვო, არსად წახვიდე, სახლი არ წაგვართვან, ფეჩთან დაჯექი, ქართველები დაგეხმარებიანო“, – ვალია ვანიშვილი ხშირად იმეორებდა ქმრისგან გაგონილ ბოლო სიტყვებს. ასეც იქცეოდა. ბოლომდე.

ახლა ვალიაც ოკუპირებული სოფლის სასაფლაოზე დაკრძალეს, თავისი ქმრის გვერდით.

აქამდე ვალია იყო დათას მომკითხავი, აღდგომის დღესასწაულზე. ვალიასთან ვინღა მივა?

თუ აქამდე ახერხებდნენ მისი შვილები ან შვილიშვილები მის მონახულებას, ჩუმად, გადაპარვით, რომ რუსებს არ დაეჭირათ და ოკუპირებული ცხინვალის ციხეში არ გაემწესებინათ.

დათა ვანიშვილი კი „დააკავეს“ რუსებმა რამდენჯერმე – „საკუთარ ნაკვეთში“. და იცით, რისთვის? ეგრეთ წოდებული „საზღვრის უკანონოდ გადაკვეთის ბრალდებით“.

ამ ბრალდებით, დღემდე იჭერენ რუსი მესაზღვრეები ქართველებს თავიანთი ქვეყნის მიწაზე.

ხურვალეთელები ამბობენ, რომ დათა პაპა მოხუცი პენსიის მისაღებად სოფელში გადმოდიოდა ხოლმე და, ალბათ, მესაზღვრეებმა სათვალთვალო კამერებით დააფიქსირესო.

ვალიას კი იმ მავთულხლართთან მიახლოებასაც უკრძალავდნენ რუსები, რომელსაც წლიდან წლამდე სიმაღლეში ზრდიდნენ.

ვალია კი მაინც მოდიოდა ომის მერე ხელოვნურად დაწესებულ „საზღვართან“.

ვანიშვილების ორსართულიანი სახლი საქართველოს ოკუპაციასთან შეურიგებლობის, ბრძოლის სიმბოლოაო, ამბობდნენ.

მოხუცმა ცოლ-ქმარმა სახლი არც 2008 წლის აგვისტოს ომის შემდეგ არ დატოვა და არც 2011 წელს, როდესაც, უკანონო ბორდერიზაციის შედეგად, მავთულხლართებს მიღმა აღმოჩნდნენ.

ხურვალეთი იყო სწორედ პირველი სოფელი, სადაც საოკუპაციო ძალების წარმომადგენლებმა. ომიდან რამდენიმე წელში, 2011 წელს, ე.წ ბორდერიზაცია დაიწყეს.

მავთულხლართებით ორ ნაწილად გაყვეს დათა და ვალია ვანიშვილების ნაკვეთი.

არც რუსეთისგან ოკუპირებული ე.წ. ,,სამხრეთ ოსეთის” მოქალაქეობაზე და იქაური პენსიის მიღებას დათანხმდნენ. საქართველოს სახელმწიფოს პენსიას იღებდნენ, მაგრამ ლარს თავად ადგილზე ვერაფერში იყენებდნენ.

დათა პაპას გარდაცვალების შემდეგ ვალიამ 5 წელი მარტომ გაატარა. წყალიც კი არ ჰქონდა. ელემენტარული საყოფაცხოვრებო პირობები უჭირდა და მაინც არ მოიცვალა ფეხი.

ვალიაზე ამბობდნენ, ჩვენი ბოლო გმირი იყო საოკუპაციო ხაზს მიღმაო.

ბოლო ძაფი და დამაკავშირებელი სიმბოლოც.

ვინ არ ჩადიოდა დათას და ვალიას გასაცნობად საოკუპაციო ხაზთან. უცხოელი ლიდერები, პარლამენტარები, დიპლომატები, ელჩები. ოფიციალური შეხვედრების დასრულების მერე თუ მანამდე – ვალია და დათა იყვნენ მათი „მასპინძლები“.

დათა რომ მოკვდა, მერე ვალია იდგა მავთულხლართებს მიღმა, თავის მიწაზე და ყველა მისულთან ერთი სათხოვარი ჰქონდა, იქნება, როგორმე, ეს მავთულხლართები ამაღებინოთო. აქაურობას მომაშორებინოთო.

ცოლ-ქმრის სიცოცხლეში ეს ნატვრა ვერ ახდა.

ამ მავთულხლართებზე დაუტოვეს ვალიასაც ბოლო ყვავილები.

Farewell, Valya!

03.08.26Eka Kevanishvili

What business do funeral bouquets have on barbed wire?

Where are these people going with such cautious steps, under the strict control and escort of the police, crossing beyond these wires? And who are these people who cannot cross this arbitrary border, leaving their flowers right there?

Whom are they saying goodbye to? And from so close, within eyeshot, who is watching this scene?

This is occupied Khurvaleti—a Georgian village split in two after the 2008 Russo-Georgian War. Now, in the occupied part of this very village, they are burying its last remaining resident, the last Georgian: 90-year-old Valya Vanishvili.

The mourners gather on the „Georgian side.“

The flowers, too, are hers. And so is this farewell—from a distance. Because only a few close relatives will be allowed near her coffin.

The onlookers are Russian border guards.

Valya faithfully fulfilled the dying wish of her husband, Data Vanishvili. She did not abandon the place. She kept contact with the rest of Georgia from behind these barbed wires.

„Do not leave the house, do not go anywhere, lest they take our home away. Sit by the stove, the Georgians will help you,“ Valya Vanishvili would often repeat the last words she heard from her husband. And so she did. Until the very end.

Now Valya, too, has been buried in the cemetery of the occupied village, right beside her husband.

Until now, it was Valya who would visit Data on Easter Sunday. Who will visit Valya now?

Even before, her children and grandchildren only managed to visit her by stealth, slipping across in secret, so as not to be caught by the Russians and sent to the prison of occupied Tskhinvali.

Data Vanishvili himself was „detained“ by the Russians several times—“in his own backyard.“ And do you know for what? On charges of so-called „illegal border crossing.“

On this very charge, Russian border guards continue to arrest Georgians on the soil of their own country to this day.

The residents of Khurvaleti say that Grandpa Data used to cross over to the village just to collect his elderly pension, and the border guards must have spotted him on surveillance cameras. As for Valya, the Russians forbade her from even approaching the barbed wire, which they grew higher year after year.

Yet, Valya would still come to the „border“ artificially imposed after the war.

They used to say the Vanishvils‘ two-story house was a symbol of resistance, of refusal to reconcile with the occupation of Georgia. The elderly couple did not abandon their home after the August 2008 war, nor in 2011, when, as a result of illegal borderization, they found themselves trapped behind barbed wire.

Khurvaleti was the very first village where the occupying forces, a few years after the war, in 2011, began the so-called borderization. With barbed wire, they cut the land of Data and Valya Vanishvili in two.

They refused to accept citizenship of the so-called „South Ossetia“ occupied by Russia, or to receive a pension from there. They received their pension from the Georgian state, though they could use the Lari for nothing on the spot.

After Grandpa Data passed away, Valya spent five years alone. She didn’t even have running water. She endured the harshest, most basic living conditions, yet she never budged.

People said of Valya that she was our last hero behind the occupation line. The final thread and a connecting symbol.

Who didn’t travel to the occupation line to meet Data and Valya? Foreign leaders, parliamentarians, diplomats, ambassadors. Before or after their official meetings, Valya and Data were their „hosts.“

When Data died, Valya was the one who stood behind the barbed wire, on her own land, with a single plea for everyone who visited: „If only, somehow, you could make them take these wires down. Make them rid me of this thing.“

During the couple’s lifetime, this wish never came true.

On these very barbed wires, they left Valya her final flowers.

Translation: Eka Kevanishvili

Leb wohl Walja!

03.08.26Eka Kevanishvili

Was haben Trauersträuße am Stacheldraht zu suchen?

Wohin schreiten die Menschen so achtsam unter strengster Kontrolle und Begleitung der Polizei, hinweg über den Stacheldraht?

Und wer sind diese Menschen, die die provisorische Grenze nicht überschreiten dürfen und ihre Blumen gleich dort, am Stacheldraht ablegen?

Von wem nehmen sie Abschied? Und wer beobachtet die Szenerie aus nächster Nähe?

Das ist das okkupierte georgische Dorf Churwaleti, zweigeteilt nach dem Russisch-Georgischen Krieg 2008.

Hier wird jetzt die neunzigjährige Walja Wanischwili bestattet, die letzte georgische Bewohnerin eben dieses besetzten Dorfteils. Die Hinterbliebenen versammeln sich alle auf der „georgischen Seite“.

Ihr gelten die Blumen und auch der Abschied – aus der Ferne. Denn nur sehr wenig nahe Verwandte dürfen ans Grab treten.

Die Späher sind russische Grenzsoldaten.

Walja hat den letzten Willen ihres verstorbenen Mannes, Data Wanischwili, gewissenhaft erfüllt. Sie ist von dort nicht weggegangen und blieb so, hinter dem Stacheldraht mit dem Georgien diesseits im Kontakt.

„Verlass nicht das Haus, geh nicht von hier weg, damit sie uns unser Heim nicht wegnehmen, bleib einfach am Ofen sitzen, die Georgier werden dir schon helfen“, – Walja Wanischwili wiederholte oft die letzten Worte ihres Mannes. Bis ans Ende ihrer Tage.

Jetzt haben sie Walja auch auf dem Friedhof des besetzten Dorfes, neben ihrem Mann bestattet.

Bisher besuchte Walja immer Datas Grab, vor allem am Ostermontag, doch wer wird nun Waljas Grab aufsuchen?

Und wenn es ihre Kinder und Kindeskinder bisher immer schafften, sie heimlich zu besuchen, heimlich über die provisorische Grenze zu gelangen, ohne von den Russen erwischt und in das Gefängnis des besetzten Zchinwali befördert zu werden?

Die Russen hatten Data Wanischwili bereits einige Male im „eigenen Grundstück“ „festgenommen“. Und wisst ihr warum? Wegen der sogenannten „unrechtmäßigen Grenzüberquerung“.

Bis heute wird unter dem selben Vorwand Anklage gegen die Georgier erhoben, die von den russischen Grenzsoldaten auf ihrem Grund und Boden verhaftet werden.

Die Bewohner von Churwaleti erzählen, dass sich der alte Data zur Erhalt seiner Rente immer in den georgischen Teil des Dorfes geschlichen hat und dabei von Überwachungskameras der Russen entdeckt wurde.

Die Russen hatten Walja sogar verboten, sich dem Stacheldraht zu nähern, den sie Jahr für Jahr immer weiter in die Höhe wachsen ließen.

Dennoch trat Walja immer wieder an die „Grenze“, die nach dem Krieg künstlich errichtet wurde.

Es hieß, das zweistöckige Haus der Wanischwilis sei ein Symbol für den Kampf und das Sich-nicht-abfinden mit der Okkupation von Georgien.

Das betagte Ehepaar hatte ihr Heim weder nach dem Krieg 2008 verlassen, noch nach der willkürlichen Demarkation 2011, als ihr Haus plötzlich jenseits der Stacheldrähte stand.

Churwaleti war das erste Dorf, in dem die Vertreter der Besatzungsmacht 2011, kurz nach dem Krieg mit der s.g. Demaskierung begonnen haben.

Das Grundstück von Walja und Data Wanischwili wurde mit einem Stacheldraht zweigeteilt.

Das Ehepaar verweigerte sowohl die Staatsbürgerschaft, als auch die Rente des von Russland besetzten s.g. „Südossetien“. Sie erhielten nach wie vor die georgische Staatsrente, obwohl man die Lari nicht vor Ort ausgeben konnte.

Nach Datas Tod lebte Walja fünf Jahre lang allein. Sie hatte nicht mal Leitungswasser und ihr mangelte es an den elementaren Lebensbedingungen. Dennoch blieb sie dort wohnen.

Es hieß, Walja sei unsere letzte Heldin jenseits der Okkupationslinie.

Das letzte Fädchen und Verbindungssymbol.

Wer war nicht alles an diese Okkupationslinie gekommen, um Data und Walja kennenzulernen. Ausländische Staatsoberhäupter, Parlamentarier, Diplomaten, Botschafter. Nach oder vor den offiziellen Treffen waren Data und Walja deren „Gastgeber“.

Nach Datas Tod stand Walja jenseits des Stacheldrahtes auf ihrem Land und bat alle, die hinkamen um Hilfe, den Stacheldraht irgendwie zu entfernen. Diesen gänzlich von dort zu beseitigen.

Zu Lebzeiten des alten Ehepaars konnte ihr Wunsch nicht in Erfüllung gehen.

Eben an diesem Stacheldraht hat man auch die letzte Blumen für Walja hinterlassen.

Übersetzung: Natia Mikeladse-Bachsoliani

Drucken

Eka Kevanishvili

Eka Kevanishvili, born in 1979, is the author of several poetry collections, a collection of short stories, and a collection of essays. She works as a journalist for Radio Free Europe/Radio Liberty in Tbilisi.

Eka Kevanishvili, 1979 geboren, ist Autorin mehrerer Gedichtbände, einer Sammlung von Kurzgeschichten sowie einer Essaysammlung. Sie arbeitet als Journalistin bei Radio Free Europe / Radio Liberty in Tbilisi.