Đụng trần chưa?
In collaboration with TOLEDO.
4:05 sáng ngày 20 tháng 5 năm 2026 tôi thức dậy xem livestream kết quả giải Booker quốc tế, và đúng như tôi dự đoán, Taiwan Travelogue trúng giải. Hoạt động xem các giải quốc tế này trở thành một thứ nghi lễ của tôi trong mười năm qua. Xem giải Nobel, yup; xem giải Booker, yup. Nếu không xem online được thì tôi sẽ lên mạng kiểm tra liên tục coi năm nay ai trúng Goncourt, ai trúng Pulitzer. Dịch thuật ở Việt Nam ngày càng update, lại đọc được thứ ngoại ngữ vừa quyền uy vừa đầy cliché như tiếng Anh, và hẳn nhiên nhờ có ebook mà tôi và bạn bè độc giả đồng trang lứa có thể đọc hầu hết các tác phẩm lọt vào chung khảo Booker quốc tế hằng năm. Chúng tôi bàn luận về những vụ xì căng đan đang hot nhất: truyện ngắn đạt giải Granta bị tố dùng AI, hay Olga Tokarczuk dùng AI để viết cuốn tiểu thuyết mới nhất. Bằng cách ấy, chúng tôi có cảm giác dự phần vào nền văn học chung của thế giới. Và ảo giác sống ngoài các đường biên giới được tiếp diễn.
Nhưng cũng chính tôi đồng thời ngự trong một vũ trụ vật lý mà ngày ngày tôi tự hỏi mình: Đụng trần chưa? Tham gia một đội xếp đặt một triển lãm văn học Đức đương đại ở Viện Goethe Hà Nội nơi các sách sơ khảo từ Giải Sách Đức 2025 và cách sách tiếng Đức được xuất bản trong năm năm qua bày trên bàn, còn vô số các bản dịch trích đoạn các tác phẩm văn chương Đức ngữ, của Clemens J. Setz, của Lutz Seiler, của Judith Schalansky, của Sasha Salzmann, của Miku Sophie Kühmel, được treo thả từ trên trần xuống như một sắp đặt nghệ thuật đương đại, chúng tôi luôn bảo nhau không được dùng từ “triển lãm” mà phải dùng từ “showcase”. Một nỗ lực bí mật về một sự kiện hy vọng sẽ lách qua khe cửa hẹp của thể chế.
Nhìn xuống không gian showcase từ phòng phiên dịch trên tầng hai, tôi không khỏi rùng mình trông nó giống hệt một panopticon của Michel Foucault. Tôi đi đi lại lại mà luôn tự hỏi: Làm thế này có okay không? Đem tác giả này trưng bày có okay không? Đụng trần chưa?
Và ác mộng tiếp diễn.
Trong Những ngày văn học châu Âu với chủ đề Nỗi cô đơn và Tình đoàn kết năm nay, một nỗi bồn chồn luôn ngự trong tôi: Đề cập Hannah Adrendt thì có okay không? Nói về sự đánh mất thế giới chung thì có okay không?
Và hiện thực này tiếp diễn.
Invisible Ceilings
In collaboration with TOLEDO.
I woke up at 04:05 AM Indochina Time, 20 May 2026, to see the livestream of the International Booker Prize, and just as I expected, Taiwan Travelogue won the prize. This activity, watching the livestreamed results of international prizes, has become a ritual for me during the past ten years. Nobel Prize, check; Booker Prize, check. If I cannot watch online, I check the internet incessantly, to see who wins the Goncourt this year, who wins the Pulitzer in Fiction. Thanks to translations being published more and more up to date in Vietnam, thanks to the ability to read in the most powerful and most cliché language, a.k.a. English, and of course thanks to ebook platforms and publishing, I, among many young Vietnamese readers, can read most of the shortlisted works for the International Booker Prize each year. There was much conversation among us about the most up-to-date literary scandals: the short story winner of Granta accused of using AI, or whether Olga Tokarczuk really used AI to write her last novel. We are bathed in the feeling of participation, of being part of a global literary scene. The illusion of living beyond national boundaries persists.
And yet the very same I occupies a simultaneous physical universe in which, daily, I ask myself: Am I hitting the ceiling yet? Joining a team to set up an exhibition of contemporary German literature at the Goethe-Institut in Hanoi – where shortlisted books from the 2025 Deutscher Buchpreis and German-Vietnamese books published in the last five years were laid out on tables, while various translations of German-language excerpts (ranging from Clemens J. Setz to Lutz Seiler to Judith Schalansky to Sasha Salzmann to Miku Sophie Kühmel, to name a few) were hanging from the ceiling to make a modern-art style installation – we kept asking each other not to use the word “exhibition” but rather “showcase.” An attempt to be discreet about an event that we hoped would sneak through the narrow doors of institutions.
Looking down from the interpretation room on the second floor to the showcase space, I trembled with the feeling that this looked like a Foucauldian panopticon. I walked around the venue and was always wondering: Is doing this okay? Is this author being showcased okay? Am I hitting the ceiling yet?
And the nightmare persists.
During the European Literature Days this year, with the theme of loneliness and solidarity, an anxiety took hold of me: Is it okay to mention Hannah Arendt? Is it okay to talk about the loss of the shared common world?
And this reality persists.
Translation: Quyên Nguyễn
Decke erreicht?
In Kollaboration mit TOLEDO.
Um 4:05 Uhr am Morgen des 20. Mai 2026 wachte ich auf, um den Livestream der Bekanntgabe des International Booker Prize zu verfolgen – und, genau wie ich es erwartet hatte, gewann Taiwan Travelogue den Preis. Die Verleihungen internationaler Literaturpreise zu verfolgen, ist in den letzten zehn Jahren zu einem Ritual für mich geworden. Die Verleihung des Nobelpreises, ja; des Booker-Preises, klar. Wenn ich sie nicht live online verfolgen kann, schaue ich ständig nach, wer in diesem Jahr den Goncourt oder den Pulitzer erhalten hat. Die Übersetzungslandschaft in Vietnam entwickelt sich von Tag zu Tag rasanter, und da meine gleichaltrigen Leser und ich eine so mächtige und zugleich klischeehafte Fremdsprache wie Englisch lesen können, können wir, dank E-Books natürlich, die meisten Werke lesen, die jährlich für die Shortlist des International Booker Prize nominiert werden. Wir diskutierten über die aktuellen Skandale: über die Vorwürfe gegen die mit dem Granta-Preis ausgezeichnete Kurzgeschichte, sie sei mit KI geschrieben worden, oder darüber, dass Olga Tokarczuk KI für ihren neuesten Roman verwendet haben soll. Auf diese Weise haben wir das Gefühl, Teil der Literaturszene der Welt zu sein. Und die Illusion, außerhalb aller Grenzen leben zu dürfen, hält an.
Gleichzeitig befinde ich mich jedoch selbst in einem physischen Universum, in dem ich mich tagtäglich fragen muss: Hast du die Decke bereits erreicht?
Während die für den Deutschen Buchpreis 2025 nominierten sowie die in den letzten fünf Jahren erschienenen deutschen Bücher noch auf den Tischen lagen, und unzählige übersetzte Auszüge aus Werken von Clemens J. Setz, Lutz Seiler, Judith Schalansky, Sascha Marianna Salzmann oder Miku Sophie Kühmel wie eine zeitgenössische Kunstinstallation von der Decke hingen, erinnerten wir – Teilnehmer eines Teams, das im Goethe-Institut Hanoi eine Präsentation zeitgenössischer deutscher Literatur organisierte – uns gegenseitig ständig daran, dass wir nicht von einer „Ausstellung“, sondern lediglich von einem „Showcase“ sprechen durften. Ein geheimes Unterfangen: eine Veranstaltung zu schaffen, die sich durch den engen Spalt des Systems winden könnte.
Als ich von der Dolmetscherkabine im zweiten Stock auf den Showcase-Raum hinabblickte, überlief mich ein Schauer: Er sah exakt aus wie ein Panoptikum bei Michel Foucault. Ich ging hin und her und fragte mich immer wieder: Ist das so in Ordnung? Wäre es okay, diesen Autor auszustellen? Ist die Decke bereits erreicht?
Und der Alptraum setzt sich fort.
Bei den Europäischen Literaturtagen in diesem Jahr zum Thema „Einsamkeit und Solidarität“ herrschte eine ständige Unruhe in mir: Wäre es erlaubt, Hannah Arendt zu erwähnen? Wäre es erlaubt, über das Abhandenkommen der gemeinsamen Welt zu sprechen?
Und diese Realität setzt sich weiter fort.
Übersetzung: Dang Lanh Hoang
Teilen
